Vefsetur
Vilhjįlms Stefįnssonar

landkönnušar og mannfręšings

1879 - 1962 

heim

persónan

rannsóknir

hugsjónir

ritverk

krękjur

English

Safnafręšsla

 

 

 

 

Arfleifš landkönnušarins og mannfręšingsins Vilhjįlms Stefįnssonar er nįtengd samskiptum manns og nįttśru, sjįlfbęrri nżtingu aušlinda og afkomu samfélaga į noršlęgum svęšum. Ef til vill er arfleifš hans fyrst og fremst mikilvęg vegna žess aš hann hefur, kannski ķ rķkari męli en nokkur annar, breytt ķmynd noršurslóša śr hrjóstrugum sķfrera ķ fjölbreytilegt svęši sem veršskuldar alžjóšlega athygli. Enda žótt Vilhjįlmur hafi fęšst ķ Vesturheimi er óhętt aš telja hann mešal fremstu fręšimanna sem ķslensk menning hefur ališ af sér.  Ęskuumhverfiš į ķslensku sveitaheimili į sléttum Noršur-Dakóta setti sterkan svip į ęvistörf Vilhjįlms og tengslin viš ķslenska menningu leiddu hann sķšar inn į vettvang heimskautalandanna. 

Vefsetrinu er ętlaš aš mišla upplżsingum um rannsóknir hans og hugsjónir en žaš var opnaš ķ tengslum viš farandssżninguna Heimsskautslöndin unašslegu: Arfleifš Vilhjįlms Stefįnssonar įriš 2000. Sżningin er samstarfsverkefni Stofnunar Vilhjįlms Stefįnssonar og Dartmouthhįskóla ķ Hanover ķ Bandarķkjunum. Mikiš af žvķ efni sem hér er aš finna er afrakstur af samstarfi Stofnunar Vilhjįlms Stefįnssonar og Mannfręšistofnunar Hįskóla Ķslands, meš styrk frį Landafundanefnd.  

Vefnum er skipt ķ žrjį meginhluta er fjalla hver um sitthvert sjónarhorniš: um persónuna Vilhjįlm, rannsóknir hans og hugsjónir. Žį mį finna upplżsingar um ritverk eftir og um Vilhjįlm, auk krękjusafns.

Vilhjįlmur Stefįnsson 
og eiginkona hans, 
Evelyn Stefansson

Persónan

Vilhjįlmur Stefįnsson fęddist 3. nóvember 1879 nįlęgt Gimli ķ Ķslendingabyggšum Manitobafylkis ķ Kanada. Vilhjįlmur nam viš Iowahįskóla en lauk sķšan framhaldsnįmi ķ mannfręši viš Harvardhįskóla 1906. Sama įr hélt hann į noršurslóšir og dvaldi žar nęsta óslitiš fram til  įrsins 1918. Žį sneri hann alfariš aftur til Bandarķkjanna til aš leggja stund į fyrirlestrahald, ritstörf og kennslu. Hann bjó lengst af ķ Greenwich Village ķ New York og kynntist žar eftirlifandi konu sinni Evelyn, sem starfaši meš honum į rannsóknarbókasafni žeirra sem į sķnum tķma var eitt öflugasta safn ķ heimi į sviši heimskautafręša.

Sjį meira

Vilhjįlmur į noršurslóšum 
1914

Rannsóknir

Rannsóknarleišangrar Vilhjįlms Stefįnssonar eru ķ senn afrek į sviši landkönnunar og rannsókna, en Vilhjįlmur feršašist alls 11 įr fótgangandi og į hundasleša u.ž.b. 20.000 mķlur, uppgötvaši įšur óžekkt landsvęši og varš mešal fyrstu Evrópumanna til aš rannsaka menningu Inśķta. Segja mį aš Vilhjįlmur Stefįnsson hafi įtt drjśgan žįtt ķ aš ljśka viš aš kynna Evrópumönnum heimsįlfuna sem landi hans Leifur Eirķksson kom į spjöld sögunnar 900 įrum įšur.

  Sjį meira

 

Vilhjįlmur į skrifstofu 
sinni ķ
Dartmouth hįskóla

Hugsjónir

Vilhjįlmur var tķšum nefndur spįmašur noršursins. Mikilvęgur žįttur ķ bošskap hans var aš meš žvķ aš lęra af afkomendum kynslóša sem bśiš höfšu į noršurslóšum ķ žśsundir įra, meš žvķ aš ašlagast umhverfinu og safna žekkingu sem ein kynslóš mišlar annarri, yršu okkur ljósir möguleikar noršursvęšanna.  Vilhjįlmur hafši sérstöšu vegna framsżnna višhorfa, višleitni hans til aš sporna viš menningar- og žjóšrembu og gagnrżni hans į yfirgang evrópskrar menningar gagnvart frumbyggjum noršursins. Ķ fyrirlestrum sķnum um heimskautasvęšin notaši hann oft samfélag Inśķta sem eins konar spegil sem birti įheyrendum ķmynd sķns eigin samfélags.

Sjį meira

 

 "Heimsskautslöndin unašslegu" 
Titilsķša į žżskri śtgįfu

Ritverk 

Žann tķma sem Vilhjįlmur dvaldi į noršurslóšum Kanada og Alaska skrįši hann ķ dagbękur sķnar ķtarlegar lżsingar į samfélögum heimamanna, feršalögum, vešurfari, dżralķfi og landshįttum sem uršu óžrjótandi efni ķ bękur, greinar og fyrirlestra. Eftir hann liggja į žrišja tug bóka og nįlęgt 400 greinar og ritgeršir um flest sviš noršurslóša. Vegna alžjóšlegrar yfirsżnar, tengsla og fjölfręšilegra hęfileika var Vilhjįlmur ķ hugum margra holdgervingur rannsókna į arktķsku svęšunum og stundum nefndur Herra Noršurslóš. Sögu Vilhjįlms er ekki lokiš, žvķ eins og ašrar góšar sögur į hśn sitt eigiš lķf óhįš höfundinum sjįlfum. Enn žann dag ķ dag fįst fręšimenn, rithöfundar og kvikmyndargeršarmenn viš aš fjalla um arfleifš Vilhjįlms

Sjį meira

Krękjur

Hér er hęgt aš finna krękjur ķ vefsetur er tengjast Vilhjįlmi og noršurslóšum.

Sjį meira

Stofnun Vilhjįlms Stefįnssonar vefstjóri: stef@svs.is

Visitors since Feb 2003: